… δια του Σταυρού Σου, πολίτευμα.

 Σώσον, Κύριε, τον λαόν Σου και ευλόγησον την κληρονομίαν Σου,

 νίκας τοις βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρούμενος  και το σον φυλάττων, δια του Σταυρού Σου, πολίτευμα.

Στις 14 του Σεπτέμβρη, η Εκκλησία γιορτάζει την Ύψωση του Σταυρού. Του αληθινού Σταυρού, όπου πάνω σ’ αυτόν μαρτύρησε ο Θεάνθρωπος και που τον έδειξε στην Αγία Ελένη, όπως λένε, ο συμπαθητικός και μυρωδάτοςβασιλικός.

Ο λαός μας λέει πως αυτό το μυροφυτό φύτρωσε εκεί ακριβώς που ήταν ο Τίμιος Σταυρός από τις σταλαματιές του Άγιου Αίματος του Χριστού.

Άλλοι πιστεύουν πως ο βασιλικός φύτρωσε πάνω στον τάφο του Χριστού.

Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού για πρώτη φορά, υψώθηκε από τον πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο, όταν αυτοκράτορας στο Βυζάντιο ήταν ο Μέγας Κωνσταντίνος. Σύμφωνα με την ιερή παράδοση της Εκκλησίας μας, αμέσως μετά την εύρεση του Τιμίου Σταυρού, η αγία Ελένη τον ασπάσθηκε και τον παρέδωσε στον πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο, ο οποίος ύψωσε ψηλά τον Σταυρό ...

Ο Ελληνικός Δεκαπενταύγουστος της Πανσελήνου και της Παναγιάς

«Μακρινή Μητέρα  *  Ρόδο μου Αμάραντο»

«Του Αυγούστου το φεγγάρι ήλιος της ημέρας μοιάζει»,  λέει ο λαός με τη μοναδική σοφία του. Το φεγγάρι του Αυγούστου, το μεγαλύτερο και το λαμπερότερο φεγγάρι η διάσημη Πανσέληνος έχει όχι μόνο θαυμαστές και υμνητές τους ποιητές και τους καλλιτέχνες των χρωμάτων αλλά και λάτρεις.

Είναι η κυρά της μιας και μοναδικής ελληνικής αυγουστιάτικης νύχτας, της πιο όμορφης από τις πανέμορφες χρυσοφόρες νύχτες του ελληνικού καλοκαιριού. Και δεν είναι διόλου τυχαίος ο συνδυασμός της Πανσελήνου  με τον Δεκαπενταύγουστο, τον εορτασμό Κοίμησης της Θεοτόκου  O ειδωλολατρικός κόσμος συναντιέται, ταυτίζεται, όχι τυχαία, και συνεορτάζει άτυπα με τον Ορθόδοξο Ελληνισμό. Η ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη καταυγάζεται από αυτό ακριβώς, το «ορθόδοξο» Ελληνικό Φως.

Ο Αύγουστος είναι ο μήνας της Παναγιάς. Ο  Δεκαπενταύγουστος, o εορτασμός της Κοίμησής της  αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα του εκκλησιαστικού έτους για τον Ορθόδοξο Ελληνισμό. Η Παναγία είναι προστάτιδα και βοηθός όλων των πονεμένων. Είναι η πονετική, η σπλαχνική μητέρα όλων μας. Μέσα του καθένας μας έχει κρυμμένο ένα εικόνισμά της και προσεύχεται στην Παναγία, όταν βρίσκεται σε δύσκολη θέση και χρειάζεται τη βοήθειά της. Είναι η Οδηγήτρια, η Δέσποινα του κόσμου. Είναι το σύμβολο της θηλυκής αγίας θειότητας, η Πάναγνη, η Πάνσεπτη, η Θεομήτωρ! Πηγή έμπνευσης ποιητών και καλλιτεχνών, ζωγράφων και γλυπτών.

Είτε φανερά είτε ...

Το έθιμο του Κλήδονα

Ανάβουνε φωτιές στις γειτονιές

του Αη Γιάννη αχ πόσα ξέρεις και μου λες

αχ πόσα τέτοια ξέρεις και μου λες

που `χουν πεθάνει

Τα τελευταία χρόνια στις  24η του Ιούνη, αναβιώνει το έθιμο του Κλήδονα, ένα έθιμο που έχει τις ρίζες του στους ειδωλολατρικούς χρόνους (μαντεία) αλλά έχει διαμορφωθεί και από την κρητική παράδοση. Θα ήταν ενδιαφέρον να αναφερθούμε σε κάποια στοιχεία του εθίμου, έτσι όπως το κληρονομήσαμε.

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ ΤΟΥ ΕΘΙΜΟΥ

Ο Κλήδονας είναι ένα  έθιμο που έχει τις ρίζες του στην αρχαιότητα.

Στην επoχή του Ομήρου, χρησιμοποιούσαν τη μαγεία του Κλήδονα για να μαντέψουν τα μελλούμενα.  Ο Παυσανίας (Βοιωτικά), σχετικά με τον κλήδονα,  αναφέρει τα εξής: «Στη συνέχεια του Ηρακλείου (της Θήβας) υπάρχει γυμνάσιο και στάδιο, που και τα δυο έχουν το όνομα του Θεού. Πέρα από το Σωφρονιστήρα λίθο υπάρχει βωμός του Απόλλωνα του επονομαζόμενου Σποδίου. Ο Βωμός του Απόλλωνα σχηματίστηκε από τη στάχτη των σφαγίων. Εδώ συνηθίζεται μαντική από κληδόνων την οποία ξέρω ότι τη χρησιμοποιούν οι Σμυρνιοί περισσότερο απ’ όλους τους Έλληνες και οι Σμυρνιοί έχουν πάνω από τη πόλη, έξω από το τείχος, ιερό των κληδόνων («κληδόνων ιερόν»). Παλιά οι Θηβαίοι θυσίαζαν ταύρους  στον Σπόδιο Απόλλωνα».

Στα χρόνια του Βυζαντίου συναντάμε το έθιμο σαν λατρεία του Ήλιου. Φωτιές ανάβονται και ο λαός πηδά πάνω από αυτές για να εξαγνίσει το κακό, όπως και σήμερα. Με τα χρόνια ο Κλήδονας χάνει το χαρακτήρα της γενικής μαντικής και περιορίζεται στους ερωτικούς χρησμούς. Η θεά Κλήδονα ...

Αμόλα καλούμπα !!!

 « …Όποιος δεν έπαιξε ποτέ του χαρταετό, δεν κοίταξε όσο χρειάζεται ψηλά. 

Όποιος δεν ένοιωσε την αντίσταση του μεγάλου σπάγκου,

δεν εκατάλαβε ...

Oι Απόκριες και τα... μυστήρια!

Οι τρανές, κατά παρήχηση της Τυρινής ή Τυροφάγου Κυριακής. Για την προέλευση των Απόκρεω έχει χυθεί πολύ μελάνι στο παρελθόν. Ιδιαίτερα περί τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν αρχίζουν οι εκδηλώσεις να παίρνουν τη μορφή καρνάβαλου στην Αθήνα κι αργότερα σ΄ άλλα αστικά κέντρα.

Απαυδισμένος από τα πιθανά και απίθανα που γράφονταν τότε, κάποιος λόγιος δεν αντέχει κι αναφωνεί: «Αποκριά είναι η γιορτή, που η αρχή της χρονολογείται από τη γέννηση της τρέλας... Η τρέλα, πάλι, είναι αχρονολόγητος...». Μια από τις τελευταίες «τρέλες» στον χώρο της παρα-λαογραφίας θέλει το Καρναβάλι να είναι ένα καθαρόαιμο αρχαιοελληνικό έθιμο. Κάθε χρόνο, οι σχετικές «θεωρίες» αναπαράγονται και βρίσκουν φιλόξενη στέγη, ιδίως στο Διαδίκτυο.

Ιδού μερικές ευφάνταστες, όσο και τ' αποκριάτικα ξεφαντώματα:

• Το Καρναβάλι προέρχεται από τ' αρχαία Κάρνεια (λατρευτικές εκδηλώσεις για τον Απόλλωνα) και το ρήμα βαλλίζω (χοροπηδώ). Μόνο που οι γιορτές εκείνες δεν ήταν ετήσιες (γίνονταν κάθε 4 χρόνια), δεν είχαν σχέση με τη διαδοχή των εποχών (χειμώνας-άνοιξη) και όλοι συμφωνούν ότι διαρκούσαν εννιά μέρες από τα τέλη του Αυγούστου.

• Η λέξη παραπέμπει στον πηδηχτό χορό των Σατύρων, που είναι μεταμφιεσμένοι ως τράγοι. Ετσι, Καρναβάλι σημαίνει βαλλισμός των κάρνων. Κάρνος κατά τον λεξικογράφο Ησύχιο είναι φθειρ (ψείρα), βόσκημα, πρόβατο. Ετσι, οι τράγοι, που είναι τα βοσκήματα, βαλλίζουν, δηλαδή χοροπηδούν. Οι «οπαδοί» της συγκεκριμένης δεν μπαίνουν στον κόπο να πουν πώς είναι δυνατόν μια σπανιότατη λέξη (κάρνος) να έγινε «παγκόσμια», χωρίς να υπάρχει αντίστοιχη στην ελληνική γλώσσα...

• Ο όρος προέρχεται από το λατινικό carrus navalis (ναυτικό αμαξάκι) και παραπέμπει σ' αρχαίες διονυσιακές τελετές. Επειδή ο Διόνυσος μεταφερόταν με τροχοφόρο πλοιάριο στ' Ανθεστήρια (δρώμενα και γιορτές στην αρχαία Αθήνα για την εναλλαγή χειμώνα και άνοιξης). Παλιότερα η «ιδέα» αυτή ήταν ...

Τα έθιμα των Θεοφανείων στον Πόντο

Σ' έμπαν είν' τα κάλαντα και σ' έξ' τα Φώτα

"Σ' έμπαν είν' τα κάλαντα και σ' έξ' τα Φώτα", στην αρχή της χρονιάς είναι τα κάλαντα και στις έξι τα Φώτα.

Με μεγαλοπρέπεια γιορτάζονταν στον Πόντο τα Θεοφάνεια ή Φώτα με χαρακτηριστικά έθιμα, κάποια εκ των οποίων τηρούνται μέχρι σήμερα.

Στην Αμισό, Ινέπολη, Οινόη (Ούνγια), Σούρμενα λέγανε το Φώτισμα, στην Κερασούντα, Κοτύωρα (Ορντού), Σάντα, Τραπεζούντα, Χαλδία λέγανε το Φώτιγμαν και στη Χαλδία το Φώτιμαν.

Στον Πόντο έλεγαν σχετικά ότι αυτή την μέρα στον Ιορδάνη ποταμό, άνοιξε ο ουρανός και το Άγιο Φως κατέβηκε σαν πουλί πάνω από το Χριστό:

"Σον Ιορδανοπόταμον ο ουρανόν ενοί(γ)εν

Και τ' Αεφώς άμον πουλίν σον Χριστόν εκατήβεν"

Παραμονή ....

Τα έθιμα του Αγίου Πνεύματος

Η ελληνική παράδοση είναι πλούσια σε πολλά μέρη της χώρας, όπου αναβιώνουν έθιμα αιώνων . Η γιορτή του Αγίου Πνεύματος, συνοδεύεται από πανηγύρια σε πολλές περιοχές, όπου αναβιώνουν τοπικά έθιμα .

Στον Βώλακα Δράμας, την παραμονή της γιορτής δύο παλικάρια, το ένα από τη μεριά του χωριού και το άλλο από την άλλη (από τον πάνω μαχαλά και τον κάτω μαχαλά όπως λένε), ξεκινάνε το απόγευμα και κάνουνε τον περίγυρο του χωριού έχοντας σαν τελικό προορισμό τους το εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος που βρίσκεται στο Φαλακρό. Με τον περίγυρο αυτό θέλουν να λάβει υπόψη του το Άγιο Πνεύμα ολόκληρο το χωριό και τα χωράφια τους, να τους φωτίσει και να τους βοηθήσει σε δύσκολες καταστάσεις.

Οι γυναίκες κρατούν στα χέρια τους τα "δάκρυα της Παναγίας" (ένα φυτό της περιοχής - με αυτό στολίζουν και τον Επιτάφιο το Πάσχα). Τα παλικάρια τα ονόμαζαν «συνουργίες» γιατί γύριζαν τα σύνορα. Το πρωί που φθάνουν στο εκκλησάκι του Αγίου Πνεύματος τους περιμένει ο παπάς καθώς και πολλοί άλλοι προσφέροντας τους ούζο και μεζέ. Ο παπάς τους μυρώνει και ξεκινάει τη λειτουργία στο εκκλησάκι. Στη συνέχεια παίρνουν όλοι αγιασμό. Πολλοί είναι ταγμένοι στο Άγιο Πνεύμα και έτσι πάνε αποβραδίς και ετοιμάζουν το γνωστό «κουρμπάνι». Μετά το φαγητό στήνεται ένας μεγάλος χορός που κρατάει μέχρι το μεσημέρι.

Στη Σμίξη Γρεβενών, οι γυναίκες ...

Ω Τριάς Θεέ μου, Πατήρ Υιός και Πνεύμα, ελέησον τον κόσμον.

Έχουμε ανάγκη και πρέπει να βγούμε από ένα γενικό σκοτάδι που χαρακτηρίζει αυτούς τους δύσκολους καιρούς.

Δεν είναι εύκολο.

Τα θαύματα όμως τα κάνουμε εμείς οι ίδιοι.

Η Ανάσταση του Κυρίου να αναστήσει την Ελλάδα μας.

Να αναστήσει τους αποκαρδιωμένους Έλληνες.

Να ξαναβρούν το χαμόγελο και την ελπίδα.

Μακάρι στη ζωή μας να μη συναντούσαμε κανένα Γολγοθά…

Αλλά αν είναι αναπόφευκτο, εύχομαι κάθε Γολγοθάς να συνοδεύεται και από μία Ανάσταση.

Καλή Ανάσταση στη σκέψη, στη ...

Τα Ελληνικά Έθιμα του Πάσχα.

Πρόκειται για τη μεγαλύτερη θρησκευτική γιορτή του Χριστιανισμού, σίγουρα του έτους στην Ελλάδα, καθώς μνημονεύει όχι μόνο τον θάνατο του Χριστού αλλά κυρίως την Ανάσταση –το απόλυτο σύμβολο της αναγέννησης, της μετάβασης από τον θάνατο στη ζωή, της ελπίδας. Μέχρι το Πάσχα, όμως, διαβαίνουμε μία περίοδο γεμάτη ενδιαφέροντα έθιμα και παραδόσεις, τις οποίες αξίζει να θυμόμαστε όχι απαραίτητα για να αποδεικνύουμε την πίστη μας, αλλά επειδή πραγματικά αποτελούν ένα ευτυχές διάλειμμα από την καθημερινότητα και συμβάλουν στην ανάγκη μας να νιώθουμε ότι κάπου ανήκουμε, ότι μοιραζόμαστε κάποιες κοινές αξίες. Άλλωστε, η περίοδος αυτή είναι και αγαπημένη των παιδιών που την περιμένουν πώς και πώς αφού σχεδόν κάθε μέρα τα περιμένει κάτι καινούργιο.

Η βδομάδα των Παθών είναι η Μεγάλη Βδομάδα γιατί μεγάλα είναι κι αυτά που θα συμβούν. Στην ...

Περίεργα Πασχαλινά έθιμα στην Ευρώπη.

Μπορεί στην Ελλάδα το Πάσχα να σημαίνει ανάσταση του Θεανθρώπου και... λουκούλλεια γεύματα με ψητό κατσίκι στη σούβλα, κόκκινα αβγά και χορό, αλλά σε ορισμένες γωνίες του πλανήτη οι παραδόσεις του Πάσχα δεν είναι τόσο ευχάριστες για μερικούς ανθρώπους...

Τσεχία- Ουγγαρία-Σλοβακία: Το «ξύλο» είναι... υγεία.

Ένα από τα πιο περίεργα έθιμα του Πάσχα συμβαίνει στην Τσεχία, την Ουγγαρία και την Σλοβακία. Η παράδοση προστάζει οι άνδρες να μαστιγώνουν τις γυναίκες τους την Μεγάλη Δευτέρα. Αφού βρέξουν τις γυναίκες τους, έπειτα τις μαστιγώνουν με χειροποίητα μαστίγια, φτιαγμένα από ιτιά και διακοσμημένα με κορδέλες στα άκρα τους. Το μαστίγωμα έχει συμβολική σημασία. Σύμφωνα με τον θρύλο οι γυναίκες μαστιγώνονται από τους συζύγους τους, ώστε να διατηρούν την ομορφιά και την υγεία τους την επόμενη χρονιά. Η ομορφιά θέλει θυσίες!!

Φιλανδία- βγήκαν έξω οι δαίμονες.....  

"Νικολοβάρβαρα": Ελληνικές παραδόσεις για τον ερχομό του χειμώνα

Όπως και για κάθε εποχή του χρόνου, έτσι και για τον χειμώνα, ο ελληνορθόδοξος λαός μας έχει απ' αιώνων συσχετίσει τις μεγάλες εποχικές μεταβολές του καιρού με το εορτολόγιο της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Έτσι σύμφωνα με την λαϊκή παράδοση ο χειμώνας επίσημα αρχίζει, πάντα, με τα λεγόμενα "Νικολοβάρβαρα" (4-6 Δεκεμβρίου).

 Στην νεότερη ελληνική ιστορία, εξάλλου, οι εορτές της Αγίας Βαρβάρας και του Αγίου Νικολάου έχουν συνδεθεί ειδικότερα με τον Ελληνικό Στρατό, αφού εορτάζουν το Πυροβολικό και το Ναυτικό αντίστοιχα.

Το περίεργο «τρίγωνο» που σχηματίζεται στις 4-5-6 Δεκεμβρίου, δεν είναι άλλο από το τρίγωνο της Αγίας Βαρβάρας, του Αϊ Σάββα και του Αϊ Νικόλα, που ονομάστηκε από το λαό μας «Νικολοβάρβαρα».

Στην Πελοπόννησο αυτό το «τρίγωνο» το συσχετίζουν με το θάνατο, λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών που συνήθως επικρατούν τις ημέρες αυτές.

 «Αϊ Βαρβάρα βαρβαρώνει (δυναμώνει το κρύο), Αϊ Σάββας σαβαρώνει (σαβανώνει) κι Αϊ Νικόλας παραχώνει (θάβει)».

Στις 4 Δεκεμβρίου ...

Περίεργα πασχαλινά έθιμα

Μπορεί στην Ελλάδα το Πάσχα να σημαίνει ανάσταση του Θεανθρώπου και... λουκούλλεια γεύματα με ψητό κατσίκι στη σούβλα, κόκκινα αβγά και χορό, αλλά σε ορισμένες γωνίες του πλανήτη οι παραδόσεις του Πάσχα δεν είναι τόσο ευχάριστες για μερικούς ανθρώπους...

Τσεχία- Ουγγαρία-Σλοβακία: Το «ξύλο» είναι... υγεία.
Ένα από τα πιο περίεργα έθιμα του Πάσχα συμβαίνει στην Τσεχία, την Ουγγαρία και την Σλοβακία. Η παράδοση προστάζει οι άνδρες να μαστιγώνουν τις γυναίκες τους την Μεγάλη Δευτέρα. Αφού βρέξουν τις γυναίκες τους, έπειτα τις μαστιγώνουν με χειροποίητα μαστίγια, φτιαγμένα από ιτιά και διακοσμημένα με κορδέλες στα άκρα τους. Το μαστίγωμα έχει συμβολική σημασία. Σύμφωνα με τον θρύλο οι γυναίκες μαστιγώνονται από τους συζύγους τους, ώστε να διατηρούν την ομορφιά και την υγεία τους την επόμενη χρονιά. Η ομορφιά θέλει θυσίες!!

Φιλανδία- βγήκαν έξω οι δαίμονες.....
Στην Φιλανδία τα παιδιά μασκαρεύονται και ζητιανεύουν στους δρόμους, ενώ στα χέρια τους κρατούν δύο μπαγκέτες. Στην δυτική μάλιστα Φιλανδία τα πυροτεχνήματα είναι το κέντρο της προσοχής. Η παράδοση έχει και εδώ συμβολική σημασία, αφού σκοπός των κρότων και των πυροτεχνημάτων είναι να τρομάξουν τις μάγισσες που περιφέρονται ελεύθερες στο χρονικό διάστημα μεταξύ Μεγάλης Παρασκευής και Μεγάλου Σαββάτου.

Ισπανία-ο χορός του θανάτου.
Την Μεγάλη Τρίτη στην Ισπανία λαμβάνει χώρα ένας παραδοσιακός χορός – ο χορός του θανάτου - μέσα στους στενούς μεσαιωνικούς διαδρόμους. Κάθε άτομο που παίρνει μέρος στον χορό είναι μασκαρεμένο. Στο τέλος η παρέλαση καταλήγει σε μια πελώρια συγκέντρωση μασκαρεμένων σκελετών που κρατούν στα χέρια τους κουτιά γεμάτα στάχτη. Ο χορός αρχίζει τα μεσάνυχτα και συνεχίζεται για τρεις ώρες-μέχρι τις τρεις το πρωί, ώρα που τα φαντάσματα προκαλούν την Αγία Τριάδα.

Γαλλία- ομελέτα να φάνε και οι κότες!

Περισσότερα από 4500 αβγά χρησιμοποιούνται στην παρασκευή μιας γιγαντιαίας ομελέτας στους δρόμους της πόλης Χοξ, στην Γαλλία. Το γεύμα προορίζεται να σιτίσει 1000 άτομα, ενώ το μαγείρεμά της γίνεται στην κεντρική πλατεία της πόλης.

Ελβετία- το άγιο νερό.

Σε ολόκληρη................